Naar de inhoud springen

de drie Tumuli in Tienen

Tumuli

De tumuli van Grimde zijn het grafmonument van een vooraanstaande inwoner van de vicus van Tienen. Ze werden aangelegd langs de Romeinse hoofdweg Keulen-Boulogne. De naam van de overledene kennen we door een gouden buisje met het opschrift ‘M(arcus) Probius Burrus’, dat zich onder één van de heuvels bevond.

Het grafmonument van Marcus Probius Burrus bestaat uit 3 aangelegde heuvels met een diameter van bijna 30 meter en een hoogte van meer dan 10 meter. De heuvels werden in 1892 opgegraven onder leiding van baron A. de Loë van de Société Archéologique de Bruxelles. Hij liet in de 3 tumuli gangen graven om er op zoek te gaan naar grafkamers. Dit lukte in tumulus 1 en 3.

De drie tumuli werden eind 2006 geselecteerd om deel te nemen aan de Monumentenstrijd, een project van Canvas i.s.m. Radio 1 en Radio 2. Ze behaalden een finaleplaats! Het restauratieproject werd in september 2018 voltooid. De site van de drie tumuli is nu een mooie toeristische bezienswaardigheid geworden.

Tumulus 1

Onder de eerste tumulus bevond zich op een diepte van 3 meter onder het loopvlak een houten grafkamer van 3 meter op 3 meter. De wanden van de grafkamer waren bekleed met houten planken. De afdekking bestond uit dikke houten balken, die later instortten. Op de bodem van de kamer bevonden zich crematieresten.

In een houten kistje bevonden zich 3 unieke voorwerpen van onschatbare waarde: 

  • een camee uit sardonyx: op een donkerrode achtergrond werd het matwitte portret van de jonge keizer Augustus uitgesneden. Deze camee was gevat in een gouden versierde omraming. Op de achterkant werd een bronzen naald aangebracht, zodat het stuk als broche kon gebruikt worden;   
  • een gouden ring: deze ring werd gesierd met amazoneschilden waartussen de woorden ‘CONCORDI(AE) COMMUN(I)’ gesmeed werden. Het gaat om een verlovingsring met het opschrift ‘voor een gemeenschap in goede verstandhouding’. In de Romeinse tijd was het de gewoonte dat de bruid op het verlovingsfeest een gouden ring kreeg. Het opschrift drukt de wens uit naar een huwelijk in goede verstandhouding;   
  • een mantelspeld (diameter 5 cm): de voorzijde van de speld was bezet met een verguld zilverblad, versierd met 3 kringen zilveren kraaltjes. Het geheel was met een zilveren lijstje omkranst.

Verder bevonden zich in de  kamer nog een bolronde glazen fles met gegraveerde ringen, een bronzen wijnkan met een handvat met Menaden en een leeuwenkop, een bronzen patera (steelpan) met geribd handvat uitlopend op een gebaard Ammonshoofd, een klein zilveren doosje, de resten van een tafeltje of vouwstoel met bronzen poten, een bronzen paardentuig, een knipmes met ijzeren blad en een handvat met een vrouwenbuste en een mes met een handvat in git.

Waarschijnlijk werd in de grafkamer een wagen bijgezet. Talrijke elementen van een paardentuig en onderdelen van een wagen wijzen in deze richting. In de grafkamer bevonden zich ook kruikamforen en kookpotten. Hierin werd ongetwijfeld voedsel en drank voor de dode meegegeven.

Jammer genoeg werden alle voorwerpen van de opgravingen openbaar verkocht. De camee en de gouden ring kwamen in het bezit van E. Rothschild in 1893. De andere vondsten werden aangekocht door de Belgische staat en bevinden zich in het KMKG in Brussel.

Tumulus 2

Onder de 2de tumulus werd enkel een paal aangetroffen. 

Tumulus 3

Onder tumulus 3 bevond zich een grote houten kamer van 5 meter op 3 meter. De overblijfselen van een 14-tal grafgiften lagen hier gebroken en door elkaar geworpen, samen met brandresten en stukjes been. Het gaat hoofdzakelijk om aardewerk met voedsel en drank als offer voor de dode en de goden van de onderwereld: een terra sigillata kom, 2 terra nigra bekers, een steelpan, 2 kookpotten waarvan 1 met deksel en 2 kruikamforen.

Verder werden er fragmenten van glazen voorwerpen, een ivoren beslagplaatje van een koffertje (met een in reliëf uitgebeelde Amor), bronsfragmenten en de gouden kop van een speld aangetroffen. Een bijzondere vondst is het gouden staafje met opschrift ‘MPRO/BIUS/BUR/RUS’.

Drie Tumuli, Tienen


Na herstellingswerken aan de drie tumuli van Tienen drong de aanpak van het omliggende landschap zich op. Er is bijzondere aandacht geschonken aan het herstellen van de sereniteit op de site. De heuvels zijn omzichtig ontbost en ingezaaid, de directe omgeving is sober ingericht als inheems bloemenrijk grasland.

De drie tumuli van Tienen liggen op een kleine verhevenheid in het vlakke landschap. Daardoor waren deze Romeinse grafheuvels destijds duidelijk zichtbaar vanop de heirbaan Tongeren-Cassel. Sinds enkele decennia lag de archeologische site echter vrij onzichtbaar en volledig geïsoleerd in een ongestructureerd en ongedefinieerd landschap.

Beschermd monument en landschap

De tumuli werden door de jaren heen erg verwaarloosd. Slordige opgravingen, spontane boombegroeiing, aanleg van allerlei infrastructuur en ongecontroleerd kinderspel berokkenden veel schade. Na de herstellingswerken aan de drie grafheuvels drong de aanpak van het omliggende landschap zich op. De site van de tumuli met hun directe omgeving is beschermd als monument en landschap. Bij de herinrichting ging bijzondere aandacht naar het herstellen van de sereniteit op de site. De heuvels zijn omzichtig ontbost en ingezaaid, de directe omgeving is sober ingericht als inheems bloemenrijk grasland.

Rust en ingetogenheid

De hoofdtoegang tot de archeologische site is eenvoudig gehouden. Hij is de groene poort naar de site en het omliggende projectgebied. Het centrale pad, afgezoomd met lage hagen, loopt naar een rechthoekige terrasruimte met zitrand, aan de rand van de vroegere Romeinse heirweg. Deze dwarst de zitruimte en wordt leesbaar gemaakt door streekeigen Tiense kassei met grasvoegen. Aan de overzijde van de heirweg, met zicht op de tumuli, staat een lang, tafelvormig infopaneel met historische duiding van de grafheuvels.

Het vroegere nietszeggende landschap achter de archeologische site is nu een open bloemenrijk graslandschap, met maximaal open zicht op de tumuli. Dit grasland staat volledig in het teken van de sacraliteit, rust en ingetogenheid van de plek. Verspreid over het park bieden vier uitkijkterrassen met zitrand een steeds wisselend uitzicht op de heuvels. Een groene bufferstrook langs de zuidzijde onttrekt enkele minder fraaie elementen in het landschap (fabriek, loodsen) aan het oog.

Parkeerterrein

Voor buurtbewoners en bezoekers is een groene parkeerzone ontworpen. De verharding is waterdoorlatend, het hemelwater infiltreert in de fundering en in aanliggende wadi’s. De boomaanplanting rondom het parkeerterrein houdt rekening met zichtlijnen naar de kerk van Grimde en de tumuli. Vanop de parking vertrekken rolstoeltoegankelijke wandel- en fietswegen die aansluiten op het bestaande buurtnetwerk van fiets- en wandelpaden. De toegangen tot de achterliggende garages zijn vormgegeven als landelijke bandensporen in monolietbeton, met een draaistrook in graskunststoftegels. Ook deze ontsluitingswegen sluiten aan op het fiets- en wandelnetwerk van de buurt.

Naar aanleiding van dit bericht heb ik bij Viewbug een contest uitgeschreven waar andere fotografen Wereldwijd foto’s konden inzenden om eens te zien hoe door de tijden heen en in andere Culturen de overledenen werden en worden herdacht

Bekijk eens

Doe mee met 4.023 andere volgers

Ik zou het fijn vinden indien U hier beneden een reactie zou willen plaatsen. LET WEL, uw mail-adres WORDT NIET GEPUBLICEERD

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.